امتیاز موضوع:
  • 84 رأی - میانگین امتیازات: 2.81
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

روح موسیقی خراسان در خطر است

#1
موسیقی خراسانی یكی از قدیمی‌ترین اشكال موسیقی ایرانی است
كه به‌صورت آهنگ‌ها و ملودی‌های گوناگون در میان مردم شهر و روستاهای خراسان رضوی، شمالی و جنوبی نواخته می‌شود.

خیلی‌ها بر این باورند كه موسیقی خراسان از دیگر مناطق ایران غنی‌تر و متنوع‌تر است و البته به قول هوشنگ جاوید، پژوهشگر موسیقی علتش طوایف مختلف مانند ترك‌ها، بلوچ‌ها، كردها و اعراب در خراسان است كه به بركت تمام این طوایف دریایی از موسیقی در محتوا، رنگ و لحن پدید می‌آید.
موسیقی بومی یا محلی ایران غیر از آن كه روح، باورها و آیین‌های مردم همان منطقه را با خود به‌همراه دارد یادآور حماسه‌ها و افسانه‌های بومی هم هست. پژوهشگران معتقدند در حوزه خاوری و مركزی خراسان رضوی؛ همه اشعار فارسی است و دو تار كه ساز معروف خراسان شناخته شده بیشتر در تربت‌جام، خواف و تایباد نواخته می‌شود.
به نوازنده دوتار در استان خراسان رضوی اوسا (اوستا) می‌گویند و خیلی از زنان خراسان نیز نوازنده‌های موفق دوتار هستند. درباره زنان دو تار نواز خراسان چندی پیش محسن دامن زن، مستند‌ساز، فیلم قابل توجهی ساخته بود كه زنان عاشقی را نشان می‌داد كه در خفای مرد خانواده، پدر یا همسر، دو تار نوازی را آموخته‌اند و حالا برای دل خودشان می‌زنند و یا فراتر در مهمانی‌ها می‌نوازند.
سازهای رایج در این منطقه عبارتند از: دوتار، ساز (سورنا)، دهل، دوبوقه، نی‌هفت‌بند و دایره. و از آهنگ‌های اصلی این منطقه هم می‌توان به چهاربیتی، دوبیتی، غریبی، نجما، سرحدی، نوایی، مقوم‌الله و... اشاره كرد.
بخشی از موسیقی شمال خراسان، موسیقی كوه پایه‌ای است. این نوع موسیقی توأم با فریاد است. در كنار آن، موسیقی جلگه و دشت قرار دارد كه ملایم‌تر و درونی‌تر است. نوای الله مزار، اناركی، دوقرسه و هرای، موسیقی این نواحی هستند.
هنرمندان موسیقی در این مناطق، عاشق‌ها، بخشی‌ها و لوطی‌ها هستند. عاشق‌ها قدیمی‌ترین هنرمندان این منطقه‌اند كه نوازندگان سازهای سورنا، دهل، كمانچه، قشمه و دیاره‌اند و از رقصندگان بزرگ شمال خراسان به‌شمار می‌آیند.
[مهمان ها نمیتوانند لینک های موجود در پیام ها را ببینند. لطفا از اینجا ثبت نام کنید تا بتوانید لینک ها را ببینید.]
هوشنگ جاوید، محقق و پژوهشگر موسیقی سنتی ایران وضعیت موسیقی خراسان را در شرایط نه چندان مناسبی می‌خواند و می‌گوید: « بیشتر اساتیدی كه ستون اصلی موسیقی منطقه بودند مدت‌هاست فوت كرده‌اند و آنهایی‌كه هم كه مانده‌اند چون در دوره پیری هستند صدایشان آسیب دیده و كمتر در مجالس شركت می‌كنند.
اما مهم این است كه برای ثبت و ضبط صداها اقدامی نشده تنها حركت‌ها در جشنواره‌های گاه و بیگاه ختم می‌شود. از همه بدتر اینكه قرار بود مكتب‌های ویژه برای آموزش ایجاد شود كه متاسفانه نشد. حالا به‌جز پیرها و سر به سینه خاك سپرده‌ها چیزی به‌نام آموزشگاه موسیقی مانده است.
در آموزشگاه‌ها نیز كه آواز ایرانی یاد داده نمی‌شود بلكه ترانه یا تصنیف‌خوانی در دستگاه‌ها یاد می‌دهند.»این محقق موسیقی ادامه می‌دهد: «حتی در زمینه موسیقی رزمی و بزمی خراسان كه عده‌ای پیشكسوت داشت حمایتی به‌عمل نیامد. اساتید مسلم این حیطه از دست رفتند و یا آنها كه ماندند در گوشه عزلت بدون حمایت روزگارشان در حال سپری شدن است. همین‌ها هم كه از دست برود دیگر چیزی از روح اصلی موسیقی خراسان باقی نمی‌ماند.
مضاعف بر این كه در این چند سال اخیر به‌دلایل مختلف اجازه اجرای برنامه‌های موسیقی زنده داده نشده است. حتی اجازه موسیقی سنتی را هم به خراسانی‌ها نداده‌اند. وقتی هم كه علت را جویا می‌شویم می‌رسیم به اینكه هركدام از نهادها تقصیر را به گردن نهاد دیگر می‌اندازد.»
هوشنگ جاوید با اشاره به اینكه در خراسان استفاده از همه سازها شایع است اما بیشتر دوتار، دایره، دهل، سرنا و نی می‌نوازند درباره تنوع موسیقی در خراسان می‌گوید: «‌به غیر از حضور طوایف مختلف در خراسان سه دسته موسیقی كردی، تركی و فارسی با گویش‌های مختلفش حضور جدی و جایگاه محكم و غیر‌قابل انكاری دارند كه هر كدام آیین خاص یا پند و حكمتی را منتقل می‌كند.»
وی درباره ضرورت تشكیل مكتب‌های ویژه موسیقی در خراسان می‌گوید: « از آنجا كه مثلا د ر دو تار نوازی شیوه نواختن استاد حاج سلیمانی با شیوه محمد حسین یگانه و یا رفتگانی مانند سلطان رضا بخشی فرق می‌كند باید مكتب‌های جداگانه‌ای هم برای علاقه‌مندان آموزش داده شود.
تا حدودی فرزندان این اساتید مكتب پدران خود را منتقل می‌كنند اما حتی شیوه نواختن آنها هم فرق می‌كند مثلا 3 پسر استاد یگانه كه هر سه از پدر خود دوتار نوازی را آموخته‌اند هركدامشان در روایت دستگاه موسیقی اختلاف نظر دارند. برای احترام گذاشتن به این شیوه‌ها كه هركدام میراث موسیقی ماهستند باید به‌طور جدی مكتب‌هایی را برایشان پایه‌ریزی كرد.
هر استادی 10 -‌ 15 شاگرد می‌تواند تربیت كند كه از بینشان فقط دو سه نفر درجه یك می‌شوند. وقتی فضا برای آموزش اساتید و شیوه‌های آنها جدی گرفته نشود مسلم است كه آموزشگاه‌ها مثل علف هرز رشد می‌كنند كه آنها هم هدفشان مدرك دادن است تا آموزش معنویت موسیقی.
در نهایت هوشنگ جاوید معتقد است كه اگرچه فرزندان و بعضی شاگردان اساتید، شعله‌های موسیقی سنتی را روشن نگه می‌دارند اما این همه ماجرا نیست، ماجرای اصلی این است كه تاریخ و روح آزاد موسیقی زیر سئوال است و این همان مقوله‌ای است كه باید با جدیت و اهمیت بیشتری به آن توجه شود.»
منبع : همشهری
تنظیم برای تبیان : مسعود عجمی
ان الله مع الصابرین
پاسخ اخطار
#2
متاسفانه موسیقی اصیل جوین و بخشی ها دارن از یاد میرن
ان الله مع الصابرین
پاسخ اخطار
#3
سلام می دونستی زمانی گل محمد جوینی سر امد دو تار نوازان شمال خراسان بوده یا علیمحمد بخشی معروف به چپو(کسی که با دست چپ دو تار مینوازد)که مرحوم اصغر بخشی(جزندری) از شاگردان ایشان بوده در دو تار نوازی عجوبه بوده ولی حالا
پاسخ اخطار
 سپاس شده توسط ADMIN
#4
سلام دوست عزیز به جمع ما خوش اومدی
خوشحال میشم اگه اظلاعاتی در زمینه موسیقس خراسان و جوین داری با ما در میون بزاری

با تشکر
ان الله مع الصابرین
پاسخ اخطار
#5
سلام اقا احسان با تشکر از شما متاسفانه در جوین به نوازنده دو تار به دید مطرب نگاه میکنند ان هم بدلیل عدم فرهنگ سازی در این زمینه است انشاالله در وقتی دیگر مطالب مفیدی در این زمینه ارسال خواهم کرد
پاسخ اخطار


موضوعات مرتبط با این موضوع…
موضوع نویسنده پاسخ بازدید آخرین ارسال
fjump گروه موسیقی وکاپلا irsa942 0 271 ۱۳۹۳-۵-۱، ۰۴:۴۱ عصر
آخرین ارسال: irsa942
  سه مکتب موسیقی ترکی خراسان " موسیقی جوین ADMIN 0 1,089 ۱۳۹۰-۸-۱۴، ۰۸:۱۷ عصر
آخرین ارسال: ADMIN
  ابتذال در زیر زمین های موسیقی ایران +عکس ADMIN 1 1,502 ۱۳۹۰-۸-۱۲، ۰۱:۰۷ صبح
آخرین ارسال: ADMIN
  پژوهشی در موسیقی واثرات آن ADMIN 3 1,339 ۱۳۹۰-۸-۱۲، ۱۲:۵۸ صبح
آخرین ارسال: ADMIN
  استادان موسیقی چهار گوشه دنیا از موسیقی خراسان سخن گفتند ADMIN 2 1,322 ۱۳۹۰-۳-۲۷، ۰۶:۱۲ عصر
آخرین ارسال: ADMIN
Rainbow موسیقی خراسانی ADMIN 0 2,035 ۱۳۹۰-۳-۲۶، ۰۹:۴۴ عصر
آخرین ارسال: ADMIN

پرش به انجمن:


کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان